Beukenhout

Algemeen

  • gecommercialiseerd als ‘beuken’;
  • sterke, harde en splintervrije houtsoort;
  • gemakkelijk bewerkbaar;
  • witachtig tot lichtbruin kernhout dat verdonkert;
  • soms gestoomd, wat het hout roze maakt;
  • niet duurzaam en gebruikt voor binnentoepassingen;
  • talloze binnentoepassingen zoals trappen, (intensief belopen) parket en plankenvloeren, stoelen en andere meubelen, kleine gebruiksvoorwerpen;
  • schilfineer en multiplex voor interieurinrichting, (gebogen) paneelbekleding, werktafels, (school)meubelen;
  • dé houtsoort voor buigwerk;
  • geklasseerd op basis van uitzicht volgens Europese norm (NBN EN-975-1 : 1996. Gezaagd hout – Indeling van loofhout op uiterlijk – Deel 1: Eik en beuk).
De foto's van de houtsoorten zijn louter illustratief en kunnen afwijken van de realiteit.

Eigenschappen

Herkomst
Het beukengeslacht Fagus telt weinig botanische soorten. België commercialiseert bijna uitsluitend hout van de gewone beuk (Fagus sylvatica).
De beuk groeit het best op leemhoudende gronden met voldoende vocht, humus en kalk. Hij komt voor van op het Europese vasteland tot aan de Zwarte Zee, met twee optimale groeigebieden: het Franse Centraal Massief en de zuidelijke Bosnische Karpaten. Ook in Belgisch en Frans Lotharingen en de Vogezen groeien beuken.

‘Rode’ beuken
Sommige beuken hebben een ‘valse’ rode kern. Een vlies (thyllen) sluit dan de houtvaten af. De begrenzing ervan loopt soms parallel met de jaarringen, maar kan ook grillig zijn. ‘Rode’ beuken zijn minderwaardig aan de gewone ‘witte’. Er is nog geen eenduidige verklaring waarom in sommige streken meer ‘rode’ dan ‘witte’ beuken voorkomen.

Uitzicht
De meeste beuken worden geveld na 80, maximaal 120 jaar. Dan is zijn diameter ongeveer 1,2 meter. De stam is gemiddeld 30 meter hoog, waarvan 9 meter takkenvrij.

Kleur en tekening
Het kern- en spinthout van de beuk verschillen weinig van kleur. Versgezaagd is het kernhout witachtig of heel lichtbruin. Het verdonkert tot licht geelbruin onder invloed van lucht en licht. Gestoomd beukenhout is veel rozer.
Beukenhout heeft een rechte, soms golvende draad en een fijne nerf. Het heeft een gelijkmatige structuur met weinig tekening. Op dosse vertoont het vage vlammen, op kwartier geen speciale tekening op kleine spiegels na (overlangs doorgesneden stralen). Op onzuivere kwartiervlakken vallen de aangesneden stralen op als min of meer lusvormige lijntjes van 1 tot 4 mm.

Duurzaamheid
Beukenhout is niet duurzaam en dus gevoelig voor aantasting door insecten en schimmels. Boktorlarven maken na het vellen soms ovale gangen van 5 tot 8 mm hoog in de stammen. Daarom is het aangewezen het versgekapte hout meteen te verwerken.

Droging en vochtgehalte
Beukenhout droogt meestal snel, maar met een grote kans op scheuren en vervormingen. Dat komt door het grote verschil tussen de radiale en tangentiële krimp. Droog het boolhout eerst in de openlucht voor het in de droogkamer gaat. Blijft de temperatuur enige tijd constant boven de 60 °C? Dan krijgt het hout een rozeachtige kleur.

Bewerking
Beukenhout is gemakkelijk bewerkbaar, zowel machinaal als met de hand. Toch gaat dat iets beter met hout uit de optimale groeigebieden (Frankrijk, Centraal- en Oost-Europa). Dat heeft een mildere structuur en is gemakkelijker bewerkbaar dan het hardere en splinterige hout uit de noordelijke groeigebieden. Door het te schaven, krijgt het een fraai glad oppervlak.
Versgezaagd hout of inwendige droogspanningen doen zaaggereedschap soms klemmen in de lengte. Gebruik scherp gereedschap in gunstig weer. Anders veroorzaakt het schuren van de zaag donkere brandplekken.

Stomen
Stomen geeft beukenhout een rozeachtige kleur en verzacht de soms grote kleurverschillen in het kernhout. De stoomtijd bepaalt de kleur. Bij hout met een vochtgehalte van 20% duurt het stomen maximaal drie dagen bij 80 à 90 °C.
Daarnaast maakt stomen het hout ook elastischer, wat het buigwerk vergemakkelijkt. Het neutraliseert ook de groeispanningen en vermindert de kans op vervormingen en scheuren bij de bewerking.

Buigen
Beukenhout buigen kan op twee manieren:

  • Dun gezaagd hout of fineer wordt in mallen gelijmd en tot de gewenste vorm geperst.
  • Massief hout wordt eerst gestoomd om het elastisch te maken, waarna een buigmachine het in de gewenste vorm buigt. Als het afkoelt, verliest het hout zijn plasticiteit en behoudt het zijn vorm.

Schilfineer
Gestoomd beukenhout is gemakkelijk te schillen voor fineer- of multiplextoepassingen. Met een fineermes stript u de ronddraaiende stam. Zo krijgt het hout een licht golvende tekening.

Snijfineer
Niet-gestoomd wit beukenhout wordt ook gesneden tot fineer. Daarvoor is het aangewezen hout te kiezen zonder waarneembaar hart. De gekantrechte en hartgekloofde blok wordt dan laag voor laag afgesneden, wat een vlamtekening oplevert op dosse. Kwartiers snijden? Dat kan ook. De kwartronde blok wordt dan laag voor laag afgesneden in de richting van de stralen. Dat maakt de spiegels zichtbaar.

Bevestigen
Wilt u het hout nagelen of schroeven? Boor het dan voor.

Afwerking en behandeling
Lijmen, lakken, politoeren of beitsen leveren geen problemen op. Beukenhout neemt wel onregelmatig product op. Wilt u een egaal gekleurd oppervlak? Laat het kleuren dan over aan een vakman. Het hout heeft open poriën en neemt gemakkelijk verduurzamingsproducten op.

Toepassingen

  • (intensief belopen) parket en plankenvloer voor sportzalen, vergaderzalen, banken, hotels;
  • schilfineer en multiplex voor interieurinrichting, (gebogen) paneelbekleding, werktafels, (school)meubelen;
  • trappen;
  • stoelen en andere zitmeubelen (zowel de zichtbare als onzichtbare delen);
  • tafelpoten en onderstellen (soms tafelbladen);
  • lattenbodems;
  • kindermeubelen, -boxen, -stoeltjes;
  • speelgoed, schaakspelen, blokkendozen;
  • kleine houten voorwerpen;
  • draaiwerk;
  • keukengerei zoals eetplanken, eierdopjes, schepjes, zandlopers;
  • tandenstokers;
  • borstels;
  • schrijfgerief, latten, pennendozen;
  • decoratieve gadgets.

Professionele info

Beukenhout

 

Gemiddelde volumieke massa*

700 kg/m³

Radiale krimp

60 tot 30% r.v.**

0,9%

 

90 tot 60% r.v.**

1,2%

Tangentiële krimp

60 tot 30% r.v.**

1,5%

 

90 tot 60% r.v.**

2,5%

Werken

60 tot 30% r.v.**

2,4%

 

90 tot 60% r.v.**

3,7%

Buigsterkte

113 N/mm²

Elasticiteitsmodulus

13.000 N/mm²

Druksterkte (evenwijdig met de vezel)

54 N/mm²

Schuifsterkte

10 N/mm²

Hardheid (Janka) - Kops

8430 N

Hardheid (Janka) - Langs

7060 N

* bij houtvochtgehalte van 15 procent / ** relatief luchtvochtgehalte

Commerciële afmetingen

Boolhout

Dikte

26/32/34/40/41/52/65/70/80 mm

Diameter

40 cm en meer (meestal 57 cm en meer)

Lengte

minimaal 250 cm

Bekantrecht hout

Dikte

16/20/26/40/52 mm

Breedte

8 cm en breder

Lengte

50 cm en langer

Bekantrecht trappenhout

Dikte

40/52 mm

Breedte

23 cm en breder

Lengte

50 tot 110 cm en langer, 350 cm en langer

Friezen

Dikte

26 mm

Breedte

80/105/130 mm

Lengte

50 cm en langer

Kepers

Dikte x breedte

50x50/60x60/70x70/80x80/90x90 mm 100x100/105x105/120x120/140x140 mm
150x150 mm

Fineer

Dikte

0,6 mm (van 0,3 tot 2,8 mm op aanvraag)

Breedte

10 cm en breder

Lengte

210 tot 250 cm (deuren), 250 tot 300 cm (plaatmateriaal), 340 cm (lange panelen)